Μέχρι τώρα, όταν μιλούσαμε για χάκερ, το μυαλό πήγαινε σε τραπεζικούς λογαριασμούς, προσωπικά δεδομένα και υπολογιστές. Τώρα, όμως, η απειλή αγγίζει κάτι πολύ πιο καθημερινό: τα ψυγεία που διατηρούν τα τρόφιμα στα σούπερ μάρκετ, στα κρεοπωλεία και στις εγκαταστάσεις παραγωγής.
Ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Η δυνατότητα απομακρυσμένης πρόσβασης σε ηλεκτρονικούς ελεγκτές ψύξης μπορεί, εφόσον αυτοί δεν προστατεύονται επαρκώς, να επιτρέψει σε τρίτους να παρέμβουν στη λειτουργία τους. Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στις ρυθμίσεις της ψύξης και να θέσει σε κίνδυνο τη συντήρηση ευαλλοίωτων τροφίμων.
Με ανακοίνωσή του στις 13 Νοεμβρίου, ο ΕΦΕΤ παρεμβαίνει στο ζήτημα, επισημαίνοντας ότι έχουν αναφερθεί περιστατικά σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και ζητώντας από τις επιχειρήσεις τροφίμων να λάβουν μέτρα προστασίας.
Όταν μια κυβερνοεπίθεση φτάνει μέχρι το ψυγείο
Η υπόθεση αφορά τα ηλεκτρονικά συστήματα που ελέγχουν τη λειτουργία των επαγγελματικών ψυγείων και καταψυκτών. Πρόκειται για εξοπλισμό που σε αρκετές περιπτώσεις συνδέεται με το διαδίκτυο, ώστε να μπορεί να παρακολουθείται και να ρυθμίζεται από απόσταση.
Ακριβώς αυτή η δυνατότητα μπορεί να μετατραπεί σε αδύναμο σημείο, όταν τα συστήματα είναι παλιά, έχουν προεπιλεγμένους κωδικούς ή δεν διαθέτουν τις απαραίτητες ενημερώσεις ασφαλείας.
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας είχε προειδοποιήσει ήδη από τις 14 Οκτωβρίου για ευάλωτους ελεγκτές εμπορικής ψύξης. Σύμφωνα με την ενημέρωσή της, είχαν εντοπιστεί περισσότερα από 300 τέτοια συστήματα εκτεθειμένα στο διαδίκτυο στην Ελλάδα.
Προσοχή, όμως το γεγονός ότι ένα σύστημα είναι εκτεθειμένο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει παραβιαστεί. Δείχνει, ωστόσο, ότι υπάρχει κενό ασφαλείας που μπορεί να αξιοποιηθεί από επιτιθέμενους.
Τι έχει συμβεί στην Ελλάδα;
Το θέμα δεν αφορά μόνο την υπόλοιπη Ευρώπη. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας αναφέρθηκε στις αρχές Νοεμβρίου σε διαδοχικές καταγγελίες για προβλήματα ψύξης σε καταστήματα τροφίμων σε διάφορες περιοχές της χώρας, κυρίως σε κρεοπωλεία.
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, τεχνικοί συντήρησης απέδωσαν προβλήματα που εντοπίστηκαν σε μη εξουσιοδοτημένες αλλαγές στη λειτουργία των ψυκτικών συστημάτων. Η Αρχή διευκρίνισε, πάντως, ότι μέχρι τις 5 Νοεμβρίου δεν υπήρχε επίσημα καταγεγραμμένο περιστατικό στην ίδια.
Παράλληλα, η προειδοποίηση για περισσότερα από 300 εκτεθειμένα συστήματα δείχνει ότι το ζήτημα απαιτεί σοβαρή αντιμετώπιση από τις επιχειρήσεις.
Τι γίνεται αν χαλάσει η ψύξη; Η ευθύνη των επιχειρήσεων
Εδώ βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο για τον καταναλωτή.
Η ψυκτική αλυσίδα πρέπει να διατηρείται χωρίς διακοπή, από την παραγωγή και τη μεταφορά μέχρι την αποθήκευση και την πώληση των τροφίμων. Αν η θερμοκρασία ξεφύγει από τα ασφαλή όρια, ορισμένα προϊόντα μπορεί να αλλοιωθούν και να μην είναι πλέον κατάλληλα για κατανάλωση.
Ο ΕΦΕΤ ξεκαθαρίζει ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων είναι υπεύθυνες για την ασφάλεια των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά.
Επομένως, εάν υπάρχει πιθανότητα μια διακοπή ή δυσλειτουργία της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων, τα συγκεκριμένα προϊόντα πρέπει να αποσύρονται από την αγορά. Δεν αρκεί να αποκατασταθεί η λειτουργία του ψυγείου και να συνεχιστεί η πώληση σαν να μη συνέβη τίποτα.
Επιπλέον, σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης που επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενημερώνουν τον ΕΦΕΤ.
Οι οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσουν σούπερ μάρκετ και κρεοπωλεία
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για την προστασία των επαγγελματικών συστημάτων ψύξης. Μεταξύ άλλων, ζητά:
- Αποσύνδεση από το δημόσιο διαδίκτυο: Τα συστήματα ελέγχου ψύξης δεν πρέπει να είναι απευθείας προσβάσιμα από το διαδίκτυο. Όπου απαιτείται απομακρυσμένη πρόσβαση, αυτή πρέπει να γίνεται μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN και πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης.
- Αλλαγή κωδικών πρόσβασης: Οι προεπιλεγμένοι κωδικοί πρέπει να αλλάξουν και να χρησιμοποιούνται ισχυροί κωδικοί.
- Ενημερώσεις ασφαλείας: Οι επιχειρήσεις πρέπει να εγκαθιστούν τις διαθέσιμες ενημερώσεις που διορθώνουν κενά ασφαλείας.
- Αντικατάσταση παλιού εξοπλισμού: Συστήματα που δεν υποστηρίζονται πλέον από τους κατασκευαστές τους χρειάζεται να αντικατασταθούν.
- Έλεγχος πρόσβασης: Οι επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν ποιοι συνεργάτες έχουν δυνατότητα πρόσβασης στα συστήματα ψύξης τους.
Το ερώτημα που αφορά όλους μας
Για τον καταναλωτή, το ζήτημα είναι τα τρόφιμα που αγοράζει πρέπει να έχουν συντηρηθεί σωστά σε κάθε στάδιο, ανεξάρτητα από το αν η διακοπή της ψύξης προκλήθηκε από τεχνική βλάβη ή από κακόβουλη ψηφιακή παρέμβαση.
Η προειδοποίηση του ΕΦΕΤ δεν σημαίνει ότι τα τρόφιμα στα ελληνικά καταστήματα είναι συνολικά επικίνδυνα. Σημαίνει, όμως, ότι η ασφάλειά τους μπορεί πλέον να εξαρτάται και από κάτι που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι: την προστασία των ηλεκτρονικών συστημάτων που κρατούν τα ψυγεία στη σωστή θερμοκρασία.
Και αυτό είναι ένα πρόβλημα που οι επιχειρήσεις δεν έχουν την πολυτέλεια να αγνοήσουν.
ΦΩΤΟ: athenshotspots.gr
