Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου η τελετή μνήμης για τους Αρχαιοκορίνθιους που οδηγήθηκαν στα καταναγκαστικά έργα στην Αυστρία – Οι 28 επέστρεψαν, ένας δεν γύρισε ποτέ
Μια από τις πιο σκληρές ιστορίες της γερμανικής Κατοχής, που παραμένει χαραγμένη στη μνήμη της Αρχαίας Κορίνθου, έρχεται ξανά στο προσκήνιο. Είκοσι εννέα άνθρωποι συνελήφθησαν από τους Ναζί και οδηγήθηκαν μακριά από τις οικογένειές τους, για να εργαστούν καταναγκαστικά στα χυτήρια μετάλλων στην Αυστρία. Για 28 από αυτούς ήρθε η ώρα της επιστροφής. Για τον Φάνη Κεφάλα, όμως, η ιστορία δεν είχε το ίδιο τέλος.
Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026, στις 11:00 το πρωί, ο Δήμος Κορινθίων διοργανώνει την ετήσια τελετή μνήμης και τιμής στο νέο μαρμάρινο Μνημείο Ομήρων Αρχαίας Κορίνθου 1944-1945, στην οδό Κυψέλου, στην Αρχαία Κόρινθο.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται έναν χρόνο μετά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου, το οποίο δημιουργήθηκε για να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη των 29 ανθρώπων και της δοκιμασίας τους.
Ο Σταυρός που έταξαν αν επέστρεφαν ζωντανοί
Μακριά από την πατρίδα τους, μέσα στις απάνθρωπες συνθήκες της αιχμαλωσίας, οι 29 Αρχαιοκορίνθιοι κράτησαν ζωντανή την ελπίδα ότι κάποτε θα επέστρεφαν στα σπίτια και στους δικούς τους ανθρώπους.
Μέσα σε εκείνες τις δύσκολες στιγμές έκαναν ένα τάμα: αν κατάφερναν να γυρίσουν ζωντανοί, θα αφιέρωναν έναν Σταυρό στον Ιερό Ναό των Αγίων Αναργύρων της Αρχαίας Κορίνθου.
Όταν η επιστροφή έγινε πραγματικότητα για τους περισσότερους, το τάμα απέκτησε μορφή. Πάνω στον Σταυρό χαράχτηκαν τα ονόματά τους, δημιουργώντας ένα μοναδικό τεκμήριο της κοινής τους περιπέτειας.
Τα χαραγμένα ονόματα δεν ήταν απλώς μια καταγραφή. Ήταν η μαρτυρία ανθρώπων που έζησαν τη βία του πολέμου, απομακρύνθηκαν βίαια από τον τόπο τους και κράτησαν την πίστη ότι θα ξαναδούν τις οικογένειές τους.
Από τους 29 ομήρους, οι 28 επέστρεψαν. Ο Φάνης Κεφάλας δεν γύρισε ποτέ και η τύχη του παρέμεινε άγνωστη, αφήνοντας πίσω ένα τραγικό ερωτηματικό στην ιστορία της τοπικής κοινωνίας.
Τα 29 ονόματα που δεν πρέπει να ξεχαστούν
Στο μνημείο της Αρχαίας Κορίνθου αναγράφονται τα ονόματα των 29 ομήρων:
- Βενετσάνος Αναστάσιος
- Γιαμπουράνης Αναστάσιος
- Γεώργα Κονδύλη – Αικατερίνη
- Δημάκος Ευάγγελος
- Κονδύλης Γεώργιος του Μιχαήλ
- Κόντης Παύλος
- Κριεμπάρδης Κωνσταντίνος
- Λύκος Αθανάσιος
- Μήτρου Γεώργιος
- Μήτρου Δημήτριος
- Μαρινός Γεώργιος
- Μεταξάς Ιωάννης
- Μπλάνος Γεώργιος
- Μπακαλής Νικόλαος
- Μακρή – Σταμάτη Αγγελική
- Νέζης Αναστάσιος
- Νώτης Γεώργιος
- Παπαϊωάννου Ευάγγελος
- Πίτσος Αναστάσιος
- Πίτσος Παναγιώτης
- Ρουμελιώτης Κωνσταντίνος
- Σαραμαντής Κωνσταντίνος
- Σούκουλης Βασίλειος
- Σούκουλης Δημήτριος
- Στάρφας Αναστάσιος
- Στάρφας Γεώργιος
- Στάρφας Νικήτας
- Τσιμπούρης Ευάγγελος
- Κεφάλας Φάνης – Δεν επέστρεψε
Από το μνημείο σε έναν ετήσιο θεσμό μνήμης
Το 2025, ο Δήμος Κορινθίων προχώρησε στην ανέγερση του μαρμάρινου μνημείου, ανταποκρινόμενος σε ένα διαχρονικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας. Τα αποκαλυπτήρια έδωσαν στην ιστορία των 29 ομήρων έναν μόνιμο τόπο αναφοράς, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίζουν τι συνέβη στους ανθρώπους αυτούς.
Φέτος, ο Δήμος καθιερώνει την 1η Νοεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης και Τιμής των 29 Αρχαιοκορινθίων ομήρων της Κατοχής, επιδιώκοντας η απόδοση τιμής να γίνει μια σταθερή ετήσια πράξη συλλογικής μνήμης.
Ο δήμαρχος Κορινθίων, Νικόλαος Δ. Σταυρέλης, απευθύνει πρόσκληση στους κατοίκους της Αρχαίας Κορίνθου, στους απογόνους και στις οικογένειες των ομήρων, στους εκπροσώπους των τοπικών φορέων και σε όλους τους δημότες να παραστούν στην τελετή.
Γιατί πίσω από κάθε όνομα υπάρχει ένας άνθρωπος, μια οικογένεια και μια ιστορία που αξίζει να μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Και ο Σταυρός που συνδέθηκε με την ελπίδα της επιστροφής εξακολουθεί να θυμίζει πως η μνήμη δεν είναι μόνο χρέος απέναντι στο παρελθόν, αλλά και ευθύνη απέναντι στο μέλλον.
