Έχουμε ακούσει για την μπλε σελήνη, την αιματοβαμμένη σεληνιακή έκλειψη κ.α… Τι είναι όμως το περίφημο μαύρο φεγγάρι που έρχεται στις 23 Αυγούστου να μας αναστατώσει; Πολλοί το μπερδεύουν με μια «μαύρη πανσέληνο» (κάτι που δεν υπάρχει στην αστρονομία), όμως η αλήθεια είναι πιο παράξενη και πιο… σκοτεινή.
Τι είναι το Μαύρο φεγγάρι;
Ο όρος δεν είναι επίσημος επιστημονικός αλλά έχει καθιερωθεί μέσα από τη λαϊκή παράδοση και την αστρολογία. Μαύρο φεγγάρι έχουμε όταν συμβεί:
-
δεύτερη νέα σελήνη μέσα στον ίδιο μήνα, ή
-
όταν έχουμε τέσσερις νέες σελήνες σε μία αστρονομική εποχή· η τρίτη από αυτές λέγεται «μαύρο φεγγάρι».
Με απλά λόγια είναι μια νέα σελήνη που «χάνεται» εντελώς από τον ουρανό. Δεν είναι ορατή, σαν να έχει «σβήσει» το φως της.
Θα δούμε το Μαύρο φεγγάρι στον ουρανό;
Η απάντηση είναι όχι. Το μαύρο φεγγάρι δεν είναι θέαμα όπως μια πανσέληνος ή μια έκλειψη. Αντίθετα, είναι η πιο σκοτεινή νύχτα αφού ο ουρανός δεν έχει φεγγάρι.
Κι αυτό είναι που το κάνει πιο μυστηριακό:
-
Οι παραδόσεις λένε ότι αυτές τις νύχτες «ανοίγουν οι ουρανοί» και τα συναισθήματα εντείνονται.
-
Στην αστρολογία θεωρείται περίοδος ανανέωσης αλλά και δύσκολων αποφάσεων.
-
Για τους λάτρεις του μεταφυσικού, το μαύρο φεγγάρι φέρνει φόβους, αποκαλύψεις και νέα ξεκινήματα.
Πότε έχουμε το Μαύρο φεγγάρι στην Ελλάδα;
Αύριο 23 Αυγούστου και στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
Γιατί λέγεται «Μαύρο»;
Γιατί πολύ απλά δεν θα υπάρχει καθόλου φως στον ουρανό. Οι παλιοί έλεγαν ότι αυτές οι νύχτες είναι «νύχτες δίχως προστάτη», όπου η γη βυθίζεται στο σκοτάδι και όλα μοιάζουν πιο απόκοσμα.
Φανταστείτε μια καλοκαιρινή νύχτα στο χωριό, με τον ουρανό χωρίς φεγγάρι… Μόνο τα αστέρια να τρεμοπαίζουν και μια μυστηριώδης αίσθηση να απλώνεται στον αέρα.
Ένα ουράνιο φαινόμενο με γοητεία και φόβο
Αν και το μαύρο φεγγάρι δεν είναι κάτι που θα δούμε με γυμνό μάτι, έχει κάτι το μαγνητικό:
-
Ενισχύει το μυστήριο της νύχτας.
-
Συνδέεται με μύθους, θρύλους και προλήψεις.
-
Και μας θυμίζει ότι η Σελήνη δεν είναι πάντα εκεί να μας φωτίζει.
Μύθοι και θρύλοι από όλον τον κόσμο
Κίνα – Το μαντρόσκυλο του ουρανού (Tiangou)
Στην κινεζική μυθολογία υπάρχει ο Tiangou, ένα μαύρο σκυλί που θεωρείται πως καταβροχθίζει το φεγγάρι κατά τις εκλείψεις. Οι άνθρωποι, για να το διώξουν κάνουν δυνατό θόρυβο (κραυγές, χτυπήματα) ώστε να το τρομάξουν και να ελευθερωθεί το φεγγάρι.
Φιλιππίνες – Η μυθική οντότητα Bakunawa
Στην παράδοση των Cebuano, η Bakunawa ένα τεράστιο ερπετό, σαν δράκος προσπαθεί να καταπιεί το φεγγάρι. Οι κάτοικοι, ακούγοντας τον θρύλο βγαίνουν έξω και χτυπούν κατσαρόλες, τηγάνια και φωνάζουν δυνατά για να την αναγκάσουν να το ξανανεβάσει στον ουρανό.
Νορβηγική μυθολογία – Οι λύκοι Sköll και Hati
Στον βόρειο κόσμο, θρύλοι λένε ότι δύο λύκοι, οι Sköll και Hati κυνηγούν τον Ήλιο και τη Σελήνη. Όταν τα καταφέρνουν, παρατηρείται σκοτάδι στον ουρανό, δηλαδή μια φύση χωρίς το φως της σελήνης, όπως συμβαίνει και σε μια νέα σελήνη.
Φινλανδία – Ο Rahko που “μαυρίζει” τη σελήνη
Στη φινλανδική παράδοση, ο Rahkoi (ή Rahko) είναι ένα φάντασμα που “μαυρίζει” τη σελήνη ή τη “σπάει”, σύμφωνα με παλαιούς μύθους. Επίσης, λέγεται πως εκείνες τις νύχτες κυριαρχεί το σκοτάδι ακόμη και μέσα στα όνειρα.
Αλβανική μυθολογία – Η “Κόρη της Σελήνης και του Ήλιου”
Στην αλβανική λαϊκή παράδοση, υπάρχει η μορφή της “Κόρης της Σελήνης και του Ήλιου”. Αντιπροσωπεύει το φως, ενώ μάχεται εναντίον του σκοταδιού, όπως ο kulshedra μια υπόγεια δύναμη σκοτεινή. Ο συμβολισμός θυμίζει την απουσία φωτός όταν η σελήνη δεν φαίνεται.
Ελληνικά και τοπικά έθιμα γύρω από το φεγγάρι και τις σκοτεινές νύχτες
-
«Απουσία προστάτη» – το φεγγάρι ως οδηγός στη νύχτα
Στην παλιά αγροτική Ελλάδα, το φεγγάρι θεωρούνταν προστάτης των ανθρώπων που περπατούσαν ή δούλευαν τη νύχτα. Όταν έλειπε (νύχτες νέας σελήνης), έλεγαν ότι «ο διάολος έχει τον δρόμο του» και γι’ αυτό απέφευγαν μετακινήσεις. Στα χωριά, συχνά έμεναν όλοι μέσα, κλείνοντας πόρτες και παράθυρα. -
Ξόρκια και μάγια στις σκοτεινές νύχτες
Παραδοσιακά, οι «χωρίς φεγγάρι νύχτες» θεωρούνταν ιδανικές για μαγικά, ξόρκια και «λύσιμο δεσμών». Οι μάγισσες ή οι πρακτικοί των χωριών πίστευαν ότι τότε «η νύχτα σε ακούει πιο καθαρά» και έκαναν μαντείες ή τελετές, επειδή δεν υπήρχε το «μάτι» του φεγγαριού. -
Προλήψεις για τα κοπάδια και τις καλλιέργειες
Σε πολλά χωριά της Πελοποννήσου και της Ηπείρου έλεγαν πως «νύχτα δίχως φεγγάρι τα ζωντανά χάνουν τον δρόμο». Οι βοσκοί πρόσεχαν τα κοπάδια γιατί πίστευαν ότι λύκοι ή «στοιχειά» πλησιάζουν ευκολότερα στο σκοτάδι. Επίσης, απέφευγαν να φυτέψουν σπόρους σε νύχτα χωρίς φεγγάρι, θεωρώντας ότι «δεν θα πιάσουν». -
Το τραγούδι της «Μαυροφέγγας»
Στην Κρήτη υπάρχει η έκφραση «μαυροφέγγας» για πολύ σκοτεινή νύχτα και έχει περάσει και σε μαντινάδες. Ο όρος συνδέθηκε με κακοτυχία, έρωτες που χάθηκαν ή μοιραία γεγονότα. -
Η σελήνη και οι αρραβώνες
Σε περιοχές της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας απέφευγαν να κανονίσουν αρραβώνα ή γάμο σε νέα σελήνη (πόσο μάλλον σε «μαύρη σελήνη»), γιατί πίστευαν πως «δεν θα κρατήσει το φως του σπιτιού». -
Νύχτες για τους ανήσυχους νεκρούς
Λαϊκές δοξασίες έλεγαν ότι σε νύχτες χωρίς φεγγάρι «βγαίνουν οι ψυχές να τριγυρίσουν». Γι’ αυτό σε ορισμένα χωριά άναβαν καντήλια ή κεριά στα παράθυρα, ώστε το σπίτι να «μην το βρει το σκοτάδι μόνο».
Προλήψεις και παραδόσεις
-
Καμία πανσέληνος, μόνο σκοτάδι: Η έννοια της Μαύρης σελήνης συνδέεται με μυστικισμό. Σε κάποιες παραδόσεις, λέγεται ότι οι νύχτες αυτές “ξεσκεπάζουν” κρυφά μυστικά και ξυπνούν φόβους ή φέρνουν αναγέννηση και νέα αρχή.
-
Μήνες χωρίς υποστήριξη: Το σκοτάδι της νύχτας, όταν δεν λάμπει η σελήνη θεωρείται επικίνδυνο κατά μία παράδοση, «χωρίς προστάτη» και η νύχτα γίνεται πιο μυστηριώδης και ανασφαλής.
-
Ενεργειακή φόρτιση ή σατανικοί κύκλοι; Μερικές παραδόσεις μιλάνε για ένα διάστημα όπου η μαγεία γίνεται πιο ισχυρή με αρνητική ή θετική επίδραση, ανάλογα με το πού πιστεύει ο καθένας.
Αυτοί οι μύθοι βοηθούν να καταλάβουμε πώς ο άνθρωπος, μέσα στους αιώνες αντιμετώπιζε το μυστήριο της νύχτας και του σκοτεινού ουρανού.
Η “Μαύρη σελήνη” έγινε σύμβολο σκοτεινών δυνάμεων, γιορτής, αλλαγής ή και φόβου…
Αλήθεια; Ψέμα; Ποιος ξέρει;
Ας έχουμε το νου μας…
