Η ενδοοικογενειακή βία πολλές φορές παραμένει πίσω από κλειστές πόρτες, ενώ οι συνέπειές της μπορεί να φτάνουν μέχρι το σχολικό περιβάλλον, επηρεάζοντας την καθημερινότητα, τη συμπεριφορά και την ψυχολογία των παιδιών.
Στο πλαίσιο των δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αστυνομικοί του Γραφείου Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας (Γ.Α.Ε.Β.) Ναυπλίου πραγματοποίησαν ενημερωτική ομιλία στους εκπαιδευτικούς του Δημοτικού Σχολείου Κουτσοποδίου.
Η πρωτοβουλία έφερε στο επίκεντρο ένα ζήτημα που αφορά άμεσα και την εκπαιδευτική κοινότητα. Τη σημασία της ενημέρωσης και της εγρήγορσης απέναντι σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
Οι εκπαιδευτικοί, λόγω της καθημερινής επαφής τους με τα παιδιά, μπορούν να παρατηρήσουν αλλαγές στη συμπεριφορά τους ή ενδείξεις που ενδέχεται να υποδηλώνουν ότι κάποιο παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες στο οικογενειακό του περιβάλλον. Η αναγνώριση τέτοιων ενδείξεων και η σωστή διαχείρισή τους αποτελούν σημαντικά βήματα για την προστασία των ανηλίκων.
Τα σημάδια που μπορεί να «μαρτυρούν» ότι ένα παιδί βιώνει βία στο σπίτι
Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον με φωνές, απειλές, εκφοβισμό ή σωματική βία δεν εκφράζει πάντα όσα συμβαίνουν στο σπίτι του με λόγια. Συχνά, όμως, η ψυχολογική πίεση αποτυπώνεται στην καθημερινή του συμπεριφορά και μπορεί να γίνει αντιληπτή μέσα στη σχολική τάξη.
Εκπαιδευτικοί και ειδικοί επισημαίνουν ότι ορισμένες αλλαγές στη συμπεριφορά ενός μαθητή χρειάζονται προσοχή:
- Απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά: Ένα παιδί που ήταν κοινωνικό και χαρούμενο μπορεί ξαφνικά να γίνει απόμακρο, σιωπηλό, φοβισμένο ή ευερέθιστο.
- Επιθετικότητα και ξεσπάσματα: Μπορεί να αντιδρά με έντονο θυμό, να χτυπά συμμαθητές ή να αναπαράγει στο παιχνίδι σκηνές βίας που έχει δει στο σπίτι.
- Φόβος και υπερβολική ανησυχία: Τρομάζει με δυνατές φωνές, απότομες κινήσεις ή θορύβους, παρακολουθεί διαρκώς τι συμβαίνει γύρω του ή δείχνει υπερβολικά ανήσυχο για την ασφάλεια των γονιών και των αδελφών του.
- Πτώση στη σχολική επίδοση: Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, δεν παρακολουθεί το μάθημα, ξεχνά εργασίες ή παρουσιάζει ξαφνική πτώση στην απόδοσή του.
- Απουσίες και καθυστερήσεις: Μπορεί να αρχίσει να απουσιάζει συχνά, να φτάνει καθυστερημένα ή να εμφανίζει έντονη απροθυμία να επιστρέψει στο σπίτι μετά το σχολείο.
- Σωματικά ενοχλήματα: Επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά, εξάντληση και υπνηλία, χωρίς να είναι πάντοτε εμφανής κάποια ιατρική αιτία.
- Ανεξήγητα τραύματα: Μελανιές, κακώσεις ή εγκαύματα, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνονται ή οι εξηγήσεις που δίνονται γι’ αυτά δεν είναι σαφείς.
- Απομόνωση από τους συμμαθητές: Αποφεύγει τα παιχνίδια και τις ομαδικές δραστηριότητες, δυσκολεύεται να δημιουργήσει φιλίες ή δείχνει να μην εμπιστεύεται τους άλλους.
- Φόβος για την επικοινωνία με την οικογένεια: Μπορεί να αγχώνεται έντονα όταν ενημερώνεται ότι το σχολείο πρόκειται να επικοινωνήσει με τους γονείς του.
Δεν εκδηλώνουν όλα τα παιδιά τη βία με τον ίδιο τρόπο
Η έκθεση στην ενδοοικογενειακή βία δεν οδηγεί σε μία συγκεκριμένη συμπεριφορά. Κάποια παιδιά γίνονται επιθετικά και αντιδραστικά, ενώ άλλα κλείνονται στον εαυτό τους, προσπαθούν να μη γίνονται αντιληπτά και εμφανίζονται υπερβολικά ήσυχα και υπάκουα.
Υπάρχουν, μάλιστα, παιδιά που συνεχίζουν να έχουν καλές σχολικές επιδόσεις και δεν παρουσιάζουν εμφανείς αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα στο σπίτι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται υπεύθυνο για όσα συμβαίνουν ανάμεσα στους γονείς του, να ντρέπεται ή να φοβάται ότι αν μιλήσει θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στην οικογένειά του.
Όταν ένα παιδί βρίσκει το θάρρος να μιλήσει
Η αντίδραση του εκπαιδευτικού είναι καθοριστική. Οι ειδικοί συνιστούν να ακούει το παιδί με ηρεμία, χωρίς να το πιέζει να δώσει λεπτομέρειες, χωρίς να αμφισβητεί όσα λέει και χωρίς να του υπόσχεται ότι θα κρατήσει το θέμα μυστικό.
Το σημαντικό είναι να αισθανθεί ότι κάποιος το ακούει, το πιστεύει και μπορεί να το βοηθήσει. Οι ενδείξεις δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη κακοποίησης, αλλά δεν πρέπει να αγνοούνται, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται ή επιμένουν.
Γιατί για ορισμένα παιδιά, το σχολείο μπορεί να είναι ο πρώτος χώρος όπου θα αισθανθούν αρκετά ασφαλή ώστε να δείξουν ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά στο σπίτι.
Η ενημέρωση ως εργαλείο πρόληψης
Η παρουσία των αστυνομικών σε σχολικές μονάδες εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας για την ενδοοικογενειακή βία. Αντίστοιχες παρεμβάσεις του Γραφείου Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας Ναυπλίου έχουν πραγματοποιηθεί και σε άλλα σχολεία της Αργολίδας.
Η ενημέρωση των εκπαιδευτικών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το σχολείο δεν αποτελεί μόνο χώρο μάθησης, αλλά και ένα περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους και ενδέχεται να αναζητήσουν στήριξη όταν αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις.
Η αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας απαιτεί ενημέρωση, συνεργασία και έγκαιρη παρέμβαση. Και σε αυτή την προσπάθεια, η σχολική κοινότητα έχει τον δικό της σημαντικό ρόλο.
