Η θάλασσα χτυπά τις ακτές της Κορινθίας, οι ζημιές στο Βραχάτι και στο Κοκκώνι έχουν ήδη καταγραφεί και τα επίσημα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος… 39,5 χιλιόμετρα ακτογραμμής με έντονη διάβρωση. Την ίδια ώρα, ο καθηγητής του ΕΜΠ Κωνσταντίνος Λουπασάκης αναφέρει, στο http://protothema.gr ότι το Βραχάτι βρίσκεται μεταξύ των παράκτιων περιοχών όπου έχουν καταγραφεί φαινόμενα εδαφικών υποχωρήσεων.
Τι συμβαίνει στις ακτές της Κορινθίας
Σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται σε έγγραφο του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 20 Νοεμβρίου 2023, η μελέτη για την αντιμετώπιση της διάβρωσης αφορά τη νότια ακτογραμμή του Κορινθιακού, από την Κόρινθο έως το Λαμπίρι Αχαΐας.
Στον σχετικό πίνακα καταγράφονται 39,5 χιλιόμετρα με έντονη διάβρωση, σε σύνολο 106 χιλιομέτρων ακτογραμμής που εξετάστηκαν.
Για την Κορινθία, τα στοιχεία περιλαμβάνουν:
- Λέχαιο – Άσσος – Βραχάτι: 6,4 χιλιόμετρα ακτής με έντονη διάβρωση, σε συνολικό τμήμα 12,8 χιλιομέτρων.
- Ξυλόκαστρο: 1,3 χιλιόμετρα.
- Λυκοποριά: 8,4 χιλιόμετρα.
- Λυγιά – Δερβένι – Πεταλού – Μαύρα Λιθάρια: 10,6 χιλιόμετρα.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος σε διαφορετικά τμήματα του παραλιακού μετώπου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιοχή Λέχαιο–Άσσος–Βραχάτι, όπου, σύμφωνα με τον πίνακα, το μισό περίπου από το εξεταζόμενο μήκος εμφανίζεται με έντονη διάβρωση.
Μελέτη 5,3 εκατ. ευρώ – Τι προβλεπόταν το 2023
Το ίδιο έγγραφο του Υπουργείου, με ημερομηνία 20 Νοεμβρίου 2023, αναφέρει ότι η αρχική σύμβαση για τη μελέτη αντιμετώπισης της διάβρωσης υπογράφηκε στις 13 Μαΐου 2019. Η συμβατική αμοιβή ανερχόταν σε 2.158.024,24 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, με αρχική διάρκεια 27 μηνών.
Στις 27 Μαΐου 2022, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναρτήθηκε στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο. Σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου τον Νοέμβριο του 2023, είχαν προχωρήσει οι μελέτες των δύο πρώτων φάσεων, ενώ εκκρεμούσαν συμπληρωματικά στοιχεία και η περιβαλλοντική έγκριση.
Παράλληλα, είχαν εντοπιστεί προβλήματα διάβρωσης σε 16 επιπλέον θέσεις, σε τμήματα της νότιας ακτογραμμής συνολικού μήκους 33,7 χιλιομέτρων. Για την προκήρυξη νέας μελέτης είχε συνταχθεί φάκελος με προεκτιμώμενη αμοιβή 5.311.000 ευρώ.
Το ποσό αφορά τη μελέτη και όχι την κατασκευή των έργων προστασίας. Επίσης, το έγγραφο περιγράφει την κατάσταση έως τον Νοέμβριο του 2023 και δεν αρκεί από μόνο του για να επιβεβαιώσει ποια είναι η σημερινή πορεία των διαδικασιών.
Βραχάτι και Κοκκώνι: Οι ζημιές του 2026
Το πρόβλημα της διάβρωσης έγινε ξανά ιδιαίτερα αισθητό τον Φεβρουάριο του 2026.
Στις 18 Φεβρουαρίου 2026, ισχυροί άνεμοι και θαλασσοταραχή έπληξαν το παραλιακό μέτωπο του Δήμου Βέλου-Βόχας, προκαλώντας ζημιές στο Βραχάτι και στο Κοκκώνι. Στις 3 Μαρτίου 2026 δημοσιεύτηκε η είδηση για την κήρυξη των δύο περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαδικασίες αποκατάστασης.
Είχε προηγηθεί, στις 9 Σεπτεμβρίου 2025, η δημοσιοποίηση από την ΕΡΤ της κατάθεσης μελέτης του Δήμου Βέλου-Βόχας, προϋπολογισμού 10 εκατ. ευρώ, για έργα προστασίας των ακτών στη Νεράντζα, στο Κοκκώνι και στο Βραχάτι.
Πρόκειται για διαφορετική πρόταση από τη μελέτη των 5,311 εκατ. ευρώ που αναφερόταν στο έγγραφο του Υπουργείου. Τα δύο ποσά αφορούν διαφορετικές μελετητικές διαδικασίες και δεν πρέπει να συγχέονται.
Τι σημαίνει η αναφορά σε εδαφικές υποχωρήσεις
Πέρα από τη διάβρωση, το ενδιαφέρον στρέφεται και στη συμπεριφορά του εδάφους.
Ο καθηγητής Τεχνικής Γεωλογίας και Γεωτεχνικής Μηχανικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Κωνσταντίνος Λουπασάκης, αναφέρει ότι φαινόμενα εδαφικών υποχωρήσεων έχουν καταγραφεί σε παράκτιες περιοχές του Κορινθιακού, μεταξύ των οποίων το Βραχάτι και το Ρίο.
Εδαφική υποχώρηση: Πρόκειται για τη σταδιακή καθίζηση ή βύθιση του ίδιου του εδάφους. Μπορεί, μεταξύ άλλων, να προκληθεί από την υπεράντληση υπόγειων υδάτων, όταν η μείωση της πίεσης στο υπέδαφος οδηγεί στη συμπίεση των εδαφικών σχηματισμών. Υπάρχουν, όμως, και άλλες πιθανές αιτίες, όπως οι τεκτονικές μετακινήσεις και η συμπίεση ιζημάτων.
Διάβρωση της ακτής: Η θάλασσα και τα κύματα παρασύρουν άμμο και άλλα υλικά, με αποτέλεσμα η ακτογραμμή να υποχωρεί προς τη στεριά. Έτσι, οι παραλίες στενεύουν και παραθαλάσσιοι δρόμοι, υποδομές ή ιδιοκτησίες μπορεί να βρεθούν πιο εκτεθειμένα στη θάλασσα.
Η βασική διαφορά: Στην εδαφική υποχώρηση χαμηλώνει το ίδιο το έδαφος, ενώ στη διάβρωση η θάλασσα αφαιρεί υλικά από την ακτή. Τα δύο φαινόμενα μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι το ίδιο και δεν έχουν απαραίτητα την ίδια αιτία. Για να διαπιστωθεί τι συμβαίνει σε μια περιοχή, απαιτούνται ειδικές επιστημονικές μετρήσεις.
Επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2018 στο περιοδικό Geochemistry, Geophysics, Geosystems εξέτασε τις παραμορφώσεις του εδάφους στην περιοχή του Ρήγματος του Κορινθιακού, αξιοποιώντας δορυφορικά δεδομένα της περιόδου 2002–2010. Η έρευνα ανέδειξε διαφορετικές μορφές εδαφικής μετακίνησης, μεταξύ άλλων σε αστικές περιοχές και σε δέλτα ποταμών.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τη σύνθετη γεωλογική συμπεριφορά της ευρύτερης περιοχής. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι όλες οι μετακινήσεις οφείλονται στην υπεράντληση ούτε ότι τα δεδομένα εκείνης της περιόδου περιγράφουν τη σημερινή κατάσταση στο Βραχάτι.
Ποιες άλλες περιοχές της Ελλάδας επηρεάζονται
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο καθηγητής Λουπασάκης, φαινόμενα εδαφικών υποχωρήσεων έχουν καταγραφεί και σε άλλες περιοχές της χώρας:
- Καλοχώρι – Σίνδος: Η υπεράντληση υπόγειων υδάτων έχει συνδεθεί με σημαντικές εδαφικές υποχωρήσεις.
- Θεσσαλικός κάμπος: Στην ανατολική και δυτική Θεσσαλία έχουν καταγραφεί υποχωρήσεις και ρωγμές στο έδαφος.
- Λεκάνη Μεσσαράς στην Κρήτη: Περιλαμβάνεται στις περιοχές όπου έχουν αναφερθεί αντίστοιχα φαινόμενα.
- Φαληρικό Δέλτα: Έχουν επίσης καταγραφεί εδαφικές υποχωρήσεις.
- Ανάργυροι και Βαλτόνερα Φλώρινας: Στην ευρύτερη περιοχή του ορυχείου Αμυνταίου έχουν αναφερθεί μετακινήσεις του εδάφους και ζημιές σε κτίρια και υποδομές.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Κορινθία
Τα επίσημα στοιχεία για τη διάβρωση, οι ζημιές που καταγράφηκαν στο Βραχάτι και στο Κοκκώνι και η επιστημονική αναφορά στις εδαφικές υποχωρήσεις αναδεικνύουν διαφορετικές πλευρές της ευπάθειας του παράκτιου μετώπου.
Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί, με σύγχρονες μετρήσεις και εξειδικευμένες μελέτες, πού ακριβώς παρατηρούνται εδαφικές μετακινήσεις, ποια είναι η έκτασή τους και ποιοι μηχανισμοί τις προκαλούν.
Η διάβρωση των ακτών απαιτεί σχεδιασμό και έργα προστασίας. Οι πιθανές εδαφικές υποχωρήσεις απαιτούν ξεχωριστή επιστημονική παρακολούθηση. Και για μια περιοχή όπως η Κορινθία, όπου οικισμοί, δρόμοι, καλλιέργειες και τουριστικές δραστηριότητες αναπτύσσονται δίπλα στη θάλασσα, η ακριβής καταγραφή των κινδύνων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία κατοίκων και υποδομών.
