Οι ελιές ωριμάζουν πάνω στα δέντρα, τα δίχτυα περιμένουν να στρωθούν στα χωράφια, όμως για αρκετούς ελαιοπαραγωγούς η φετινή συγκομιδή έχει μετατραπεί σε μια δύσκολη οικονομική εξίσωση. Το κόστος των εργατικών χεριών έχει ανέβει σημαντικά, την ώρα που η τιμή του ελαιολάδου που εισπράττει ο παραγωγός έχει υποχωρήσει.
Το αποτέλεσμα; Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παραγωγοί βρίσκονται μπροστά σε ένα δυσάρεστο δίλημμα: να πληρώσουν ακριβά για να μαζέψουν τις ελιές τους ή να αφήσουν μέρος της παραγωγής πάνω στα δέντρα, καθώς τα έξοδα κινδυνεύουν να απορροφήσουν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους.
Μεροκάματα που φτάνουν ακόμη και τα 90 ευρώ
Η έλλειψη εργατών γης είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της φετινής ελαιοκομικής περιόδου. Τα ημερομίσθια που καταγράφονται σε περιοχές της χώρας κυμαίνονται από 60 έως 90 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή, τις συνθήκες εργασίας και τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, ο παραγωγός καλείται να καλύψει επιπλέον έξοδα διαμονής και διατροφής, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τον συνολικό λογαριασμό.
Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη επειδή οι διαθέσιμοι εργάτες δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της συγκομιδής. Οι αγροτικές εργασίες έχουν ανταγωνισμό από άλλους κλάδους, ενώ οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες μετάκλησης εργατών από τρίτες χώρες επιβαρύνουν το πρόβλημα.
Το λάδι στα 3,20 ευρώ και το κόστος να ανεβαίνει
Την ίδια ώρα, οι τιμές παραγωγού δεν βρίσκονται στα επίπεδα των προηγούμενων ετών. Σε ρεπορτάζ για τη φετινή περίοδο καταγράφονται τιμές της τάξης των 3,20 έως 3,30 ευρώ το κιλό, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ποιότητα και την αγορά.
Έτσι, ο παραγωγός καλείται να πληρώσει ένα ιδιαίτερα υψηλό ημερομίσθιο, χωρίς να γνωρίζει αν η ποσότητα λαδιού που θα παραχθεί από τα δέντρα του θα μπορέσει να καλύψει τα έξοδα.
Και το μεροκάματο δεν είναι το μοναδικό κόστος. Λίπανση, φυτοπροστασία, κλάδεμα, καύσιμα, μεταφορά και ελαιοτριβείο επιβαρύνουν τον τελικό λογαριασμό.
Οι νέοι δεν επιστρέφουν στα χωράφια και οι γονείς δεν μπορούν πλέον να μαζέψουν τις ελιές
Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη πλευρά του προβλήματος που γίνεται ολοένα πιο εμφανής στην ελληνική ύπαιθρο. Πολλά από τα ελαιόδεντρα ανήκουν σε οικογένειες που για χρόνια φρόντιζαν οι γονείς, οι οποίοι σήμερα έχουν μεγαλώσει και δεν διαθέτουν πλέον τις σωματικές αντοχές για να κάνουν μόνοι τους τη συγκομιδή.
Τα παιδιά τους, από την άλλη, έχουν φύγει σε πολλές περιπτώσεις από τα χωριά, εργάζονται σε άλλες δουλειές και δεν επιστρέφουν στα χωράφια για το μάζεμα. Η νέα γενιά δεν ακολουθεί απαραίτητα την αγροτική δραστηριότητα των γονιών της, ενώ για πολλούς η ενασχόληση με την ελαιοκαλλιέργεια δεν αποτελεί πλέον επαγγελματική επιλογή.
Έτσι, ο ηλικιωμένος γονιός βρίσκεται μπροστά σε ένα αδιέξοδο… Δεν μπορεί να μαζέψει μόνος του τις ελιές, αλλά ούτε και να πληρώσει τα μεροκάματα που ζητούνται.
Για έναν μικρό ιδιοκτήτη ελαιώνα, η πρόσληψη εργατών μπορεί να σημαίνει ότι θα ξοδέψει ένα μεγάλο μέρος, ακόμη και το σύνολο, των χρημάτων που θα εισπράξει από την παραγωγή. Έτσι, δέντρα που καλλιεργούνται επί δεκαετίες κινδυνεύουν να μείνουν αμάζευτα, όχι επειδή δεν έχουν καρπό, αλλά επειδή δεν υπάρχουν ούτε τα διαθέσιμα χέρια ούτε τα οικονομικά μέσα για να γίνει η συγκομιδή.
Και κάπως έτσι, ένας ολόκληρος κύκλος οικογενειακής αγροτικής παράδοσης αρχίζει να διακόπτεται. Οι γονείς δεν μπορούν πια, τα παιδιά δεν επιστρέφουν και το κόστος της συγκομιδής μεγαλώνει το χάσμα.
Κίνδυνος να μείνει αμάζευτο το 10% της παραγωγής
Η εικόνα είναι ανησυχητική και σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με εκτίμηση του προέδρου της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, περίπου το 10% του φετινού ελαιοκάρπου κινδυνεύει να παραμείνει πάνω στα δέντρα.
Οι ανάγκες της χώρας σε εργάτες γης υπολογίζονται σε περίπου 70.000 έως 80.000 ετησίως, αριθμός που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος.
Για τους μικρούς παραγωγούς, ιδιαίτερα εκείνους που δεν διαθέτουν οικογενειακή βοήθεια και πρέπει να πληρώσουν εξ ολοκλήρου τα εργατικά, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη.
Και στην Πελοπόννησο η εξίσωση δεν βγαίνει εύκολα
Το πρόβλημα αφορά και τις παραδοσιακές ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Πελοποννήσου, μεταξύ των οποίων η Κορινθία, η Αργολίδα, η Μεσσηνία και η Λακωνία.
Σε προηγούμενες καταγραφές για την Πελοπόννησο τα ημερομίσθια εμφανίζονταν στα 50–70 ευρώ, ενώ σε νεότερα ρεπορτάζ καταγράφονται απαιτήσεις που φτάνουν ακόμη και τα 90 ευρώ.
Το ερώτημα που πλέον απασχολεί τους παραγωγούς δεν είναι μόνο πόσο λάδι θα βγάλουν φέτος, αλλά πόσο από αυτό θα τους μείνει αφού πληρώσουν για να το μαζέψουν.
Γιατί η ελιά μπορεί να είναι ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της ελληνικής γης, όμως όταν το κόστος της συγκομιδής πλησιάζει ή ξεπερνά τα έσοδα, ακόμη και ένας γεμάτος ελαιώνας μπορεί να μετατραπεί σε οικονομικό βάρος.
Και τελικά, δεν είναι παράδοξο να υπάρχουν γεμάτα δέντρα και παραγωγοί που σκέφτονται αν αξίζει να τα μαζέψουν;
ΦΩΤΟ: bestoliveoils.org
