Αγώνας δρόμου για τους εθελοντές και τα πιστοποιημένα συνεργεία ιδιωτών για τον καθαρισμό των λιμνών Πρέσπας, Χειμαδίτιδας, Καστοριάς και Ζάζαρης από τους εκατοντάδες νεκρούς αργυροπελεκάνους εξαιτίας της εξάπλωσης της γρίπης των πτηνών.
Το Σάββατο ολοκληρώθηκε η επιχείρηση περισυλλογής νεκρών αργυροπελεκάνων στη λίμνη Χειμαδίτιδα από συνεργεία εθελοντών που αποτελούν ψαράδες της περιοχής. Τηρώντας όλα τα πρωτόκολλα βιοασφάλειας ως προς την πιθανή μετάδοση της γρίπης των πτηνών περισυνέλλεξαν στις βάρκες τους 80 νεκρά πουλιά.
Όπως ανέφερε μιλώντας στο ΑΠΕ ΜΠΕ η αντιδήμαρχος Αμυνταίου, Ελένη Γυρίκη έως το απόγευμα θα ολοκληρώνονταν και η περισυλλογή περίπου 15 πτηνών που βρίσκονται στη λίμνη Ζάζαρη. Τα νεκρά πουλιά τοποθετούνται σε ειδικές συσκευασίες που ελαχιστοποιούν την μετάδοση του ιού προκειμένου να μεταφερθούν προς αποτέφρωση.
Εν τω μεταξύ η επιχείρηση περισυλλογής των νεκρών πουλιών στην Μικρή Πρέσπα, που πραγματοποιεί ιδιωτική εταιρεία, συνεχίστηκε για τέταρτη ημέρα και μέχρι στιγμής έχουν περισυλλέγει 748 αργυροπελεκάνοι. Εδώ εντοπίζεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα ως προς την εξάπλωση της νόσου αφού στις καλαμιές της λίμνης βρίσκουν καταφύγιο μια από τις σημαντικότερες και πολυπληθέστερες αποικίες αργυροπελεκάνων της Ευρώπης. Όπως λένε οι ειδικοί που παρακολουθούν την εξέλιξη της πανδημίας της γρίπης των πτηνών στην Πρέσπα η γρήγορη περισυλλογή των νεκρών πουλιών θα ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητες μετάδοσης της νόσου στο δεύτερο κύμα αποδημητικών που θα φθάσει στην λίμνη έως τα μέσα Απριλίου.
Τα νεκρά πουλιά που συγκεντρώνονται στην όχθη της λίμνης μεταφέρονται την ίδια ημέρα με ειδικό φορτηγό προς αποτέφρωση σε πιστοποιημένο κλίβανο της ΠΕ Κοζάνης Όπως ανέφερε η Μυρσίνη Μαλακού, επικεφαλής της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών που παρακολουθεί την εξέλιξη της επιχείρησης, εάν όλα εξελιχθούν ομαλά όπως και τις προηγούμενες ημέρες η περισυλλογή των πουλιών αναμένεται να ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 21 Μαρτίου.
Επιδημία γρίπης των πτηνών βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή στον Εθνικό Πάρκο Πρεσπών, στην αποικία Πελεκάνων της Μικράς Πρέσπας (ΑΠ), επηρεάζοντας σοβαρά τον πληθυσμό της ΑΣ.
Τα μαζικά γεγονότα θνησιμότητας, σύμφωνα με την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών ξεκίνησαν μετά την άφιξη των πρώτων ΑΣ στην Πρέσπα από τους διαχειμάζοντες τόπους στη ΒΑ Ελλάδα και τη Δυτική Τουρκία. Οι πρώτοι 11 θάνατοι ενηλίκων ΑΣ σε πλήρες φτέρωμα αναπαραγωγής καταγράφηκαν στις 17/02. Ο αριθμός αυξήθηκε σε 60 στις 23/02 και μια προσεκτική παρακολούθηση φωτογραφιών από drone της αποικίας στις 25/02 κατέγραψε συνολικά 209 νεκρούς ΑΣ. Αρκετοί ζωντανοί ΑΣ εμφάνισαν νευρολογικά συμπτώματα (δηλαδή, δεν μπορούσαν να κρατήσουν το κεφάλι τους ψηλά). Μια νέα φωτογράφηση με drone στις 3/3 κατέγραψε συνολικά 574 νεκρούς ΑΣ και σχεδόν μια εβδομάδα αργότερα, στις 9/3, ο αριθμός των νεκρών έφτασε τους 1.003 ΑΣ! Όλοι οι πελεκάνοι ήταν ενήλικα πουλιά με φτέρωμα αναπαραγωγής και τα σφάγια βρίσκονταν στα νησιά που φωλιάζουν ή κοντά στο νερό. Μερικά άλλα είδη υδρόβιων πτηνών έχουν επίσης καταγραφεί νεκρά, αν και σε πολύ μικρό αριθμό μέχρι τώρα.
Τα πρώτα εργαστηριακά αποτελέσματα από το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς για τη Γρίπη των Πτηνών ανακοινώθηκαν στις 02/03, υποδεικνύοντας το εξαιρετικά παθογονικό στέλεχος H5N1 της γρίπης των πτηνών.
Ταυτόχρονα, μαζική θνησιμότητα ΑΣ καταγράφεται σε αρκετούς παρακείμενους υγροτόπους που χρησιμοποιούνται από πελεκάνους: περισσότεροι από 70 νεκροί ΑΣ έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής στις λίμνες Χειμαδίτιδα (μια μικρότερη αποικία αναπαραγωγής ΑΣ) και στη Ζάζαρη και 60 ακόμη στη λίμνη Καστοριά. κοντινή τοποθεσία σίτισης. Ξεκινώντας από τις 8/3, μαζικοί θάνατοι καταγράφονται επίσης στη λίμνη Κερκίνη (33 μέχρι στιγμής), έναν σημαντικό υγρότοπο διαχείμασης/στασιοποίησης και τροφοδοσίας πελεκάνων, που φιλοξενεί επίσης μια αποικία αναπαραγωγής. Οι πελεκάνοι που φωλιάζουν στην Πρέσπα ταξιδεύουν καθημερινά σε υγροτόπους μεταξύ Πρέσπας και Κερκίνης για να τραφούν -τους δύο υγροτόπους που απέχουν 180 χλμ.- χρησιμοποιώντας κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου μια ποικιλία υγροτόπων ενδιάμεσα.
Αυτήν τη στιγμή, όλο και περισσότεροι ΑΣ φτάνουν στην Πρέσπα από τη λίμνη Κερκίνη και άλλους υγροτόπους που διαχειμάζουν, αν και η κακοκαιρία των τελευταίων δύο εβδομάδων φαίνεται ότι καθυστέρησε την άφιξη του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού της ΑΣ. Επιπλέον, οι πρώτοι τέσσερις μεγάλοι λευκοπελεκάνοι (GWP) έχουν ήδη φτάσει στην Πρέσπα, με την πλειοψηφία να αναμένεται αργότερα τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Τα GWP φτάνουν στην Πρέσπα από τις περιοχές διαχείμασής τους στην Υποσαχάρια Αφρική, περνώντας από το Ισραήλ και την Τουρκία. Πρόσφατα, μεγάλης κλίμακας θνησιμότητα που προκλήθηκε από τη γρίπη των πτηνών H5N1 καταγράφηκε στο Ισραήλ (στα τέλη του 2021 και στις αρχές του 2022), κυρίως σε γερανούς, αλλά και σε GWP και άλλα είδη υδρόβιων πτηνών και αρπακτικών.
Η ραγδαία εξέλιξη του φαινομένου είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τον αναπαραγωγικό πληθυσμό του ΑΣ στην Ελλάδα και γενικότερα τη πτητική οδό Μαύρης Θάλασσας-Μεσόγειου, καθώς η ίδρυση νέων αποικιών ΑΣ στην Ελλάδα και ο αυξημένος αριθμός αναπαραγωγικών ζευγών σε αποικίες της Τουρκίας κατά τη διάρκεια του Οι δύο τελευταίες δεκαετίες αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό στη φαινομενική αύξηση της αποικίας των Πρεσπών από τη δεκαετία του 1980.
Η συλλογή και διαχείριση των σφαγίων για την πρόληψη της εξάπλωσης της μόλυνσης σε άλλα υδρόβια πτηνά, αρπακτικά, οδοκαθαριστές κ.λπ. οργανώνεται και θα πρέπει να ξεκινήσει κάθε μέρα, υπό την αιγίδα του Ελληνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος, με συντονισμό των περιφερειακών αρχών σε συνεργασία με διάφοροι φορείς συμπεριλαμβανομένου του στρατού και των τοπικών κτηνιατρικών υπηρεσιών, του Δήμου Πρεσπών, του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Πρεσπών και του SPP. Αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο έργο, τουλάχιστον σε επιχειρησιακό επίπεδο (ένας τεράστιος αριθμός μεγάλων, βαρέων πουλιών στη μέση μιας λίμνης), αλλά είναι ένα απαραίτητο μέτρο για την ελαχιστοποίηση της διασποράς σε άλλους υγροτόπους, την προστασία του ανθρώπου και της βιοποικιλότητας σε Πρέσπας, καθώς και για την προστασία του «επόμενου κύματος» πελεκάνων και άλλων αποδημητικών υδρόβιων πτηνών και αρπακτικών που έρχονται σύντομα.
Το SPP εργάζεται εδώ και 32 χρόνια για τη διατήρηση των δύο ειδών πελεκάνων, αυτών των εμβληματικών υδρόβιων πτηνών. Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σοβαρής επιδημίας γρίπης των πτηνών, η SPP βρίσκεται σε στενή επαφή με συνεργαζόμενους φορείς σε άλλους ελληνικούς υγροτόπους και σε διασυνοριακό επίπεδο, καθώς και με διεθνείς συνεργάτες μέσω ορισμένων δικτύων, όπως το PELECANUS GROUP, ένα φόρουμ ανταλλαγής πελεκάνων ειδικοί και οικολόγοι από 22 χώρες. Επιπλέον, το SPP βρίσκεται σε στενή επαφή με μια συμβουλευτική ομάδα ερευνητών στις ασθένειες των πτηνών, οι οποίοι μοιράζονται γενναιόδωρα τον χρόνο και την πείρα τους.
Σε τοπικό επίπεδο, η ΕΠΠ, η Αρχή Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Πρεσπών και ο Δήμος Πρεσπών, συντόνισαν τις δράσεις τους από την αρχή της επιδημίας, βάσει του Σχεδίου Συντονισμένης Δράσης που εκπόνησε η ΕΠΠ στο πλαίσιο του LIFE. Πρόγραμμα Prespa Waterbirds, το οποίο είχε ως στόχο να βοηθήσει τις απομακρυσμένες κτηνιατρικές αρχές στην περίπτωση μιας ζωονοσογόνου νόσου που επηρεάζει τους πληθυσμούς των πελεκάνων ή άλλων υδρόβιων πτηνών της Πρέσπας.
Με πληροφορίες από zougla.gr/spp.gr
