Τα χαρτονομίσματα του ευρώ αλλάζουν πρόσωπο, αλλά όχι άμεσα. Η ΕΚΤ έχει ήδη καταλήξει σε 10 τελικές σχεδιαστικές προτάσεις και η απόφαση για το ποια θα επικρατήσει αναμένεται στο τέλος του 2026. Στη διαδικασία υπάρχει και έντονο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς ανάμεσα στους 10 σχεδιαστές βρίσκεται η Ελληνίδα Μυρσίνη Βαρδοπούλου.
Αν περιμένουμε, πάντως, να δούμε τα καινούργια χαρτονομίσματα στην τσέπη μας μέσα στους επόμενους μήνες, θα χρειαστεί υπομονή… Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ξεκαθαρίζει ότι, ακόμη και μετά την τελική επιλογή του σχεδίου, θα ακολουθήσουν η τεχνική ανάπτυξη, οι δοκιμές και η παραγωγή. Έτσι, τα νέα χαρτονομίσματα θα χρειαστούν αρκετά χρόνια μέχρι να μπουν σταδιακά σε κυκλοφορία.
Δέκα σχέδια, δύο διαφορετικές ιδέες
Η ΕΚΤ έχει δώσει στη δημοσιότητα 10 προτάσεις σχεδιασμού, οι οποίες χωρίζονται σε δύο θεματικές:
- «Ευρωπαϊκός πολιτισμός»
- «Ποτάμια και πουλιά»
Οι δύο θεματικές επιλέχθηκαν μετά από προηγούμενη διαδικασία διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους πολίτες και έχουν διαφορετική προσέγγιση. Η πρώτη κοιτάζει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης, ενώ η δεύτερη στρέφεται στη φύση, στα ποτάμια, στα πουλιά και στη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον.
Στην κατηγορία «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» εμφανίζονται σημαντικές προσωπικότητες της ευρωπαϊκής ιστορίας και του πολιτισμού.
Σύμφωνα με τα μοτίβα που έχει ορίσει η ΕΚΤ:
- στο 5ευρο βρίσκεται η Μαρία Κάλλας, με θέμα τις παραστατικές τέχνες,
- στο 10ευρο ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, με θέμα τη μουσική,
- στο 20ευρο η Μαρία Κιουρί, με θέμα σχολεία και πανεπιστήμια,
- στο 50ευρο ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, με θέμα τις βιβλιοθήκες,
- στο 100ευρο ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, με θέμα μουσεία και εκθέσεις,
- και στο 200ευρο η Μπέρτα φον Ζούτνερ, με θέμα τις δημόσιες πλατείες.
Στην άλλη θεματική, «Ποτάμια και πουλιά», τα χαρτονομίσματα ακολουθούν μια διαφορετική διαδρομή: από την πηγή ενός ποταμού στα βουνά μέχρι τη θάλασσα.
Έτσι, ανάλογα με το σχέδιο, εμφανίζονται ο βραχοτσοπανάκος, η αλκυόνη, ο μελισσοφάγος, ο λευκός πελαργός, η αβοκέτα και ο βόρειος γλάρος, σε συνδυασμό με διαφορετικά ευρωπαϊκά τοπία και ποτάμια. Στην πίσω πλευρά απεικονίζονται ευρωπαϊκά θεσμικά κτίρια.
Και μία από τις 10 προτάσεις είναι ελληνική
Το ελληνικό ενδιαφέρον βρίσκεται στην πρόταση Ε, που έχει δημιουργήσει η Μυρσίνη Βαρδοπούλου.
Η πρότασή της ανήκει στη θεματική «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» και, σύμφωνα με την ΕΚΤ, δίνει έμφαση στην καθολική αξία του έργου κάθε ανθρώπου και όχι απλώς στην προσωπικότητα των προσώπων που απεικονίζονται. Ο κύκλος και τα σύμβολα χρησιμοποιούνται ως οπτικά στοιχεία που παραπέμπουν σε έναν κοινό πνευματικό και πολιτιστικό χώρο.
Η κ. Βαρδοπούλου έχει μακρά παρουσία στον χώρο της ελληνικής γραφιστικής και φιλοτελισμού και έχει σχεδιάσει μεγάλο αριθμό ελληνικών γραμματοσήμων. Η πρότασή της είναι μία από τις 10 που πέρασαν στην τελική φάση του ευρωπαϊκού διαγωνισμού.
Σημειώνεται ότι, η πρόταση της Ελληνίδας σχεδιάστριας δεν σημαίνει ότι θα γίνει το νέο ευρώ. Όπως και οι υπόλοιπες εννέα, αποτελεί υποψήφιο σχέδιο και όχι τελική μορφή χαρτονομίσματος.
Από 1.241 συμμετοχές στα 10 σχέδια
Η ΕΚΤ έλαβε 1.241 αιτήσεις από σχεδιαστές από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από αυτούς επιλέχθηκαν 25 σχεδιαστές για το επόμενο στάδιο.
Στη δεύτερη φάση κατατέθηκαν συνολικά 39 ολοκληρωμένες προτάσεις: 23 για τη θεματική «Ποτάμια και πουλιά» και 16 για την «Ευρωπαϊκός πολιτισμός». Στη συνέχεια η ανεξάρτητη κριτική επιτροπή επέλεξε τις 10 προτάσεις που έφτασαν στην τελική φάση.
Η επιτροπή αποτελούνταν από ειδικούς διαφορετικών πεδίων και αξιολόγησε τις προτάσεις με βάση μεταξύ άλλων τη δημιουργικότητα, τη σχέση με το θέμα, την προσβασιμότητα και την απήχηση στο κοινό. Η διαδικασία έγινε με ανώνυμα/κωδικοποιημένα σχέδια, ώστε να περιοριστεί η επιρροή από την ταυτότητα των δημιουργών.
Τι ψήφισαν οι Ευρωπαίοι;
Η ΕΚΤ άνοιξε δημόσια ηλεκτρονική έρευνα για τα 10 σχέδια στις 23 Ιουλίου 2026. Η συμμετοχή ολοκληρώθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Η ψήφος των πολιτών όμως δεν αποτελεί δεσμευτικό δημοψήφισμα. Η ΕΚΤ συγκεντρώνει τις προτιμήσεις του κοινού, αλλά θα συνυπολογίσει και τα αποτελέσματα της διαδικασίας του διαγωνισμού και άλλης, ανεξάρτητης αντιπροσωπευτικής έρευνας μεταξύ πολιτών της Ευρωζώνης.
Με άλλα λόγια, δεν είναι οι πολίτες που θα επιλέξουν μόνοι τους το τελικό χαρτονόμισμα.
Η τελική απόφαση ανήκει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, το οποίο αναμένεται να αποφασίσει προς το τέλος του 2026.
Πότε θα τα πιάσουμε στα χέρια μας;
Εδώ η απάντηση είναι… Όχι σύντομα.
Η ΕΚΤ αναφέρει ότι μετά την επιλογή του σχεδίου θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για την ανάπτυξη, τις δοκιμές και την παραγωγή των νέων τραπεζογραμματίων. Η νέα σειρά αναμένεται να κυκλοφορήσει σταδιακά τα επόμενα χρόνια, μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Άρα, η απόφαση που θα ληφθεί στο τέλος του 2026 αφορά κυρίως το ποιο σχέδιο θα ακολουθηθεί, όχι την άμεση αλλαγή των χρημάτων που έχουμε σήμερα στο πορτοφόλι μας.
Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικό… τα σημερινά χαρτονομίσματα δεν θα χάσουν την αξία τους όταν έρθουν τα καινούργια. Η ΕΚΤ έχει ήδη διευκρινίσει ότι τα υπάρχοντα τραπεζογραμμάτια θα συνεχίσουν να είναι νόμιμο χρήμα και θα κυκλοφορούν παράλληλα με τη νέα σειρά.
Γιατί αλλάζουν τα χαρτονομίσματα;
Η αλλαγή δεν γίνεται μόνο για να αποκτήσουν τα ευρώ καινούργια εμφάνιση.
Η ΕΚΤ θέλει η επόμενη γενιά τραπεζογραμματίων να είναι πιο ασφαλής απέναντι στην παραχάραξη, πιο ανθεκτική, πιο εύκολη στην αναγνώριση και χρήση από ανθρώπους με προβλήματα όρασης και περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον.
Η ανανέωση των χαρτονομισμάτων αποτελεί επίσης έναν τρόπο να προσαρμοστούν στις σύγχρονες ανάγκες, καθώς έχουν περάσει περισσότερα από 20 χρόνια από την εμφάνιση του πρώτου ευρώ σε φυσική μορφή.
Πώς ξεκίνησε το ευρώ στα πορτοφόλια μας
Τα πρώτα χαρτονομίσματα ευρώ κυκλοφόρησαν την 1η Ιανουαρίου 2002, μαζί με τα κέρματα, σε 12 χώρες. Η πρώτη σειρά περιλάμβανε επτά ονομαστικές αξίες: 5, 10, 20, 50, 100, 200 και 500 ευρώ.
Τα χαρτονομίσματα είχαν ως βασικό θέμα τις «Εποχές και ρυθμούς» της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής. Στην μπροστινή πλευρά υπήρχαν παράθυρα και πύλες, ενώ στην πίσω πλευρά γέφυρες και ένας χάρτης της Ευρώπης. Δεν απεικόνιζαν πραγματικά μνημεία, αλλά αρχιτεκτονικά στοιχεία από διαφορετικές περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας. Τα χρώματα ήταν επίσης χαρακτηριστικά, γκρι το 5ευρο, κόκκινο το 10ευρο, μπλε το 20ευρο, πορτοκαλί το 50ευρο, πράσινο το 100ευρο, κίτρινο-καφέ το 200ευρο, ενώ το 500ευρο ήταν μωβ.
Στη συνέχεια ήρθε η δεύτερη σειρά, η γνωστή «Σειρά Ευρώπη», η οποία άρχισε να κυκλοφορεί το 2013. Κράτησε τη βασική ιδέα των παραθύρων, των πυλών και των γεφυρών, αλλά απέκτησε πιο σύγχρονη εμφάνιση και ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας. Παράλληλα, προστέθηκαν στοιχεία που διευκολύνουν την αναγνώριση των χαρτονομισμάτων από ανθρώπους με προβλήματα όρασης.
Η «Σειρά Ευρώπη» έχει έξι ονομαστικές αξίες, από 5 έως 200 ευρώ. Τα 100ευρα και 200ευρα της σειράς κυκλοφόρησαν τελευταία, τον Μάιο του 2019. Το 500ευρο δεν συμπεριλήφθηκε στη νέα σειρά και από τις 27 Απριλίου 2019 δεν εκδίδεται πλέον, όμως όσα χαρτονομίσματα των 500 ευρώ βρίσκονται ακόμη στην κατοχή των πολιτών διατηρούν κανονικά την αξία τους.
Έτσι, περισσότερα από 20 χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση του ευρώ, η Ευρώπη ετοιμάζεται τώρα για την επόμενη μεγάλη αλλαγή στην εικόνα των χαρτονομισμάτων της.
Και αυτή τη φορά, ανάμεσα στα πρόσωπα και τα σύμβολα που μπορεί να βρεθούν πάνω στα νέα ευρώ, υπάρχει και μια ελληνική υπογραφή.
Με πληροφορίες από newmoney.gr
